>> Xem thêm: Nguyên tắc bồi thường trong bảo hiểm mới nhất & một số lưu ý
Quy định khác về việc chuyển quyền đòi bồi thường
Trong trường hợp người thứ ba có lỗi mà gây thiệt hại cho người được bảo hiểm và công ty bảo hiểm đã trả tiền bảo hiểm cho bên được bảo hiểm thì công ty có quyền yêu cầu người thứ ba hoàn trả khoản tiền mà mình đã trả (*).
Trong trường hợp người được bảo hiểm đã nhận số tiền bồi thường thiệt hại do người thứ ba trả, nhưng vẫn ít hơn số tiền mà công ty bảo hiểm phải trả thì đơn vị chỉ phải trả phần chênh lệch giữa số tiền bảo hiểm và số tiền mà người thứ ba đã trả (trừ trường hợp có thoả thuận khác). Nếu người được BH đã nhận tiền bảo hiểm nhưng ít hơn so với thiệt hại do người thứ ba gây ra thì họ vẫn có quyền yêu cầu người thứ ba bồi thường phần chênh lệch giữa số tiền bảo hiểm và tiền bồi thường thiệt hại (*).
Bên có nghĩa vụ đòi bồi thường phải được thông báo về việc chuyển giao quyền yêu cầu. Nếu không, người được bảo hiểm không có cơ sở để yêu cầu bên thứ ba thực hiện nghĩa vụ của họ (**). Lưu ý, bên gây tổn thất cũng có thể chuyển giao trách nhiệm bồi thường cho người thế nghĩa vụ nếu được bên có thẩm quyền đồng ý. Trừ trường hợp nghĩa vụ gắn liền với nhân thân của bên thứ ba hoặc pháp luật có quy định không được chuyển giao nghĩa vụ (***)
(*) Theo quy định Bộ Luật Dân sự năm 2005.
(**) Theo quy định Điều 369 Bộ luật Dân sự năm 2015.
(***) Theo quy định tại Điều 370 Bộ luật Dân sự năm 2015.
Ứng dụng thực tế và ví dụ về nguyên tắc thế quyền trong bảo hiểm
Nguyên tắc thế quyền được ứng dụng phổ biến trong các loại hình bảo hiểm bồi thường (như bảo hiểm xe cơ giới, tài sản, hàng hóa) nhằm khôi phục nguồn tài chính đã chi trả cho công ty bảo hiểm. Cụ thể:
1. Một số ứng dụng thực tế
Tại Việt Nam, nguyên tắc thế quyền được triển khai linh hoạt trong nhiều tình huống thực tế. Các trường hợp ứng dụng nguyên tắc thế quyền điển hình như:
- Bảo hiểm xe cơ giới và trách nhiệm dân sự: Khi một chiếc xe được bảo hiểm bị hư hỏng do tai nạn giao thông gây ra bởi xe khác, công ty bảo hiểm sẽ chi trả tiền sửa chữa hoặc bồi thường cho khách hàng theo hợp đồng. Sau đó, dựa trên nguyên tắc thế quyền, công ty có thể yêu cầu chủ xe gây tai nạn bồi thường lại số tiền đã chi trả, thường dựa trên biên bản tai nạn của cơ quan công an hoặc phán quyết tòa án.
- Bảo hiểm tài sản trong trường hợp thiệt hại do bên thứ ba: Nếu một tài sản như nhà ở, cửa hàng bị hư hỏng do hành vi của bên thứ ba (ví dụ, hàng xóm gây cháy lan hoặc làm vỡ đường ống nước), công ty bảo hiểm sẽ bồi thường trước cho người được bảo hiểm. Sau đó, họ sử dụng quyền thế quyền để yêu cầu bên gây thiệt hại bồi thường lại, thông qua thương lượng hoặc khởi kiện nếu cần thiết.
- Bảo hiểm hàng hóa trong vận chuyển: Trong lĩnh vực bảo hiểm hàng hóa, nếu hàng hóa bị hư hỏng do lỗi của đơn vị vận chuyển (như tai nạn giao thông hoặc sơ suất trong bảo quản), công ty bảo hiểm sẽ bồi thường cho chủ hàng. Sau đó, họ có thể thế quyền để yêu cầu đơn vị vận chuyển bồi thường lại số tiền đã chi trả, dựa trên hợp đồng vận chuyển và biên bản kiểm tra thiệt hại.
2. Ví dụ cụ thể
Để hiểu rõ hơn về nguyên tắc thế quyền - Principle of subrogation là gì trong bảo hiểm, bạn hãy tham khảo ví dụ minh họa dưới đây:
a. Ví dụ 1:
Ô tô con 5 chỗ của anh A được bảo hiểm đúng với giá trị. Trong quá trình sử dụng, xe va chạm với xe container cần sửa chữa và thay thế linh kiện Công ty bảo hiểm thực hiện bồi thường số tiền 55.000.000 VND. Theo cảnh sát giao thông, lỗi từ xe container là 70% và xe con là 3%.
Áp dụng nguyên tắc thế quyền: Công ty bảo hiểm đã hoàn thành cam kết với anh A là bồi thường đúng giá trị tổn thất. Về phía anh A, sau khi nhận đủ tiền đền bù thì phải bảo lưu quyền đòi lại phần trách nhiệm của bên thứ ba (chủ xe container) cho công ty bảo hiểm.
b. Ví dụ 2:
Chị B (người được bảo hiểm) nhận hàng đã chuyển giao ở cảng (bên thứ ba) và phát hiện hàng bị hư hại. Lúc này, chị B cần liên hệ với cảng, lập biên bản tổn thất và thông báo vấn đề với công ty bảo hiểm.
Với trường hợp này, nguyên tắc thế quyền được áp dụng như sau: Số tiền đền bù từ bên thứ ba không được vượt quá khoản tiền mà công ty bảo hiểm đã bồi thường cho người được BH. Ngoài ra, các chi phí phát sinh khác để đòi bồi thường từ bên thứ ba sẽ do công ty BH chịu trách nhiệm.
Giải đáp các câu hỏi thường gặp
Dưới đây là một số giải đáp về các thắc mắc thường gặp liên quan đến nguyên tắc thế quyền.